INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (14)

“Lady of Mystery”

Deur Lucas Rinken

Met die skoonmaak van vanne in ons databasis kom ek af op “GURNEY (Born GORDON). Ek vervies my dadelik. Ons werk tog nie met vroue se getroude vanne nie. As sy vroeër met ‘n GORDON getroud was, toon hom dan as ‘n aparte persoon en gee haar geboortevan aan. En ek roep die persoon op om dit reg te stel.

Daar vind ek toe die interessante storie. Sy was aangeneem. Maar hoekom? Lees ‘n mens verder, wonder jy of “Bloubloed” sonder ‘n trouformulier hier betrokke was.

Blykbaar het ene Jan van der Merwe oor haar geskryf. In opvolging het die volgende artikel in Familia XX/1983 Nr. 3 verskyn. (Woordeliks aangehaal uit die notas.)

In a former number of this journal (XVI/2) Mr Jan van der Merwe gave some account of a lady named Beatrice Gurney, apparently from information obtained from a descendant. His intention seems to have been to entertain our readers with a light-hearted piece which it certainly did and evidently did not involve any research in depth. As the subject is of some interest it seems worthwhile to explore it more fully and to correct a few seemingly wrong suppositions in the former article. As far as possible I reproduce verbatim parts of it which are relevant to the present study.

Mr Van der Merwe writes of Sir Walter Gurney's 'alleged adoption of a five-year old girl named Beatrice shortly before his emigration to the Cape'. This girl, according to a descendant, was the illegitimate child of Queen Victoria's daughter Beatrice and of General Charles Gordon of Khartoum fame. He says that the couple had taken a liking to each other in the late eighteen-seventies shortly before the general's departure on his last expedition. The child was 'dumped' with full grand-parental authority (that is, the authority of Queen Victoria) on Walter Gurney shortly before he left for the Cape.

The author goes on to say that Walter was a kinsman of the Gurneys of Earlham whose estate neighboured closely upon the Prince of Wales' home at Sandringham. In the region of 1875 Prince Louis of Battenberg embarked upon an affair with Mrs Lillie Langtry who in due course had a child. The infant is said to have been born at Sandringham (though whether born to the Princess or to Mrs Langtry is not clear from the article) and baptised there in about April I87i as the child of Battenberg and Langtry. She was named Beatrice after her godmother and Gordon was the godfather. Mr van der Merwe adds that Mrs Langtry was latcr taken over by the Prince of Wales and is said to have had a child by him also.

The whole story seemed so extraordinary that I wrote to its author and later to Miss Rosemary Wilhelmi (who was thought by hcr mother to have provided the information) to ask if there was any supporting evidence. Such might include a Sandringham baptismal certificate, documents or letters from any of the four possible parents, photographs of Beatrice which showed any likeness to them, gifts from them, and so on. I did not receive any reply from Mr van der Merwe but I did have kindly replies from Mrs Wilhelmi, in which she made no claims to her mother's romantic birth and could give only one reference to General Gordon (which I will discuss later), and from Miss Wilhelmi. The latter planned to consult cousins in England but I heard no more: either they did not reply or they could give no further information. In default, therefore, of any corroborating evidence I must confess that the legend does seem to have a good many weak points.

The Princess and the General Princess Beatrice would have been 18 years old in 1875 and Gordon no less than 52. rather a wide age gap for lovers. And Queen Victoria kept a very strict watch on all her daughters (none of whom is known to have had extramarital affairs) and most of all on Beatrice whom she hardly let out of her sight. The Queen disapproved of the loose morals of the Prince of Wales and would seldom have al10wed the Princess to stay at Sandringham. If Beatrice did manage to have an affair with Gordon there were plenty of people at court who would soon have informed the Queen. I have consulted a number of biographies of Gordon and these do not show that the couple ever met. Nor do they show that the earnest and religious Gordon was a friend of the Prince of Wales or that he ever visited the raffish menage at Sandringham. And he left England for the last time, not in the late 1870s as has been suggested above but in 1884. It is even more unlikely that Beatrice was having a liaison with him then as she was by that date engaged to Prince Louis of Battenberg's brother Prince Henry, whom she married in the following year.

The Gurneys -Mr van der Merwe writes that Walter Gurney 'was a kinsman of the Gurneys of Earlham whose property neighboured closely' on Sandringham. In her book Friends and Relations (London, 1980) Verily Anderson gives a family tree with a great many Gurneys on it but none of Walter's family, so these can have been only very distant relatives of the Gurneys of Earlham. (They may be listed in David Gurney's Record of the House ofGournay (sic) (London, 18481858) but I have been unable to trace a copy of this work.) The Earlham family were of the wealthy landed class and unlikely to have had any contacts with Walter's family who were middle-class professional people in London. Moreover, the Earlham Gurneys were an extremely religious set who would have had nothing to do with the riotous folk at Sandringham. And, finally, so far from Earlham Hall 'closely neighbouring' Sandringham, it was some 45 miles away, a considerable distance in days when roads were rough and there were no cars. So the selection of Walter to adopt the child baptised at Sandringham can have been in no way through the Gurneys of Earlham.

Prince Louis and Lillie Langtry Before discussing the affair of Prince Louis and Lillie Langtry a further combination of parents can be disposed of, namely Louis and Beatrice, who were in fact in love early in 1878 and hoped to marry. But the Queen forbade the marriage and her vigilance would certainly have prevented any affair.

Could Beatrice Gurney have been the issue of Mrs Langtry and either Prince Louis or the Prince of Wales, for whom Louis could have been covering up? In her autobiography Lillie Langtry mentioned no children at all. The authors of several books on her say that she never had more than one child and this has been confirmed to me by the editors of both Burke and Debrett. Prince Louis began an affair with her in about January 1879 when he found he had no chance of marrying Princess Beatrice and Mrs Langtry gave birth to a daugh ter on 8 March 1881. The place of birth is not known but Paris or Biarritz (a favourite resort of the Prince of Wales and his set, which included Prince Louis) or Jersey (Lillie's home island) have been suggested. Normally British subjects whose children are born abroad register them at Somerset House but this birth was never recorded there. Itis said that Lillie and Prince Louis wanted to marry but the Prince of Wales would not release her. Mr Van der Merwe says that she was taken over by Wales'. But in fact she had been his mistress for several years and when her affair with Prince Louis was over she simply returned to Wales. And she was apparently still associating with him during her liaison with Louis. This is borne out by the story she used to tell of an intimate dinner party the three of them had at Newmarket. They discussed in light-hearted vein which of the men was the father of her daughter and tossed a coin. Louis won the toss and was declared the father.

The only known child of Lillie Langtry was given the names of Jeanne Marie but was later always known as Jean. She lived with Lillie and her husband Colonel Langtry and was considered to be her daughter. Her story is very well documented and she cannot in any way be confused with Beatrice Gurney. And neither she nor Beatrice can have been baptised at Sandringham in 1877 as the present vicar informs me that there is not a single entry for that year in his register of baptisms.

The adoption of Beatrice Gurney -Beatrice was described as of full age when she married in 1900, which means that she was born not later than 1879. And the gentleman who administered her estate told me that she was 85 when she died in February 1963, which would put her birth in 1877 or early 1878. Mr van der Merwe says that she was adopted by Walter Gurney at the age of five. He was 'shortly to depart for the Cape' and would presumably have taken her with him. Butin fact Walter came out in 1880 when Beatrice would have been only about two. He was himself only 27 years old and apparently unmarried. It is unlikely that the child's mother would have handed her over at such a tender age to a young bachelor who had no means of looking after her and was about to leave for a distant country where he had not yet secured any employment. Adoption, moreover, is a legal process and the British authorities would surely never have sanctioned such an adoption.

Walter Gurney married a lady named Sarah Elizabeth Grunow at St Andrew's Church in London. I could not trace the date of the marriage but would suggest -and this is no more than a guess that it was in about 1882, which would be two years or so after he had obtained secure employment in Cape Town. Mrs Wilhelmi told me that Beatrice was sent out alone on a ship to Cape Town for adoption when she was five and this again suggests a date around 1882. Mrs Wilhelmi never heard her mother refer to her parentage. She did, however, add one fact which might connect Beatrice with General Gordon though not with Princess Beatrice. The girl travelled to England at the age of 14 and a fellow passenger gave her an embroidered purse with Gordon on it and was told that was her father's name. But, even if correct, this statement takes us no further than the possibility that her father was a man with the surname or possibly only the first name of Gordon.

Beatrice grown up--The facts of Beatrice's adult life, at any rate, are well established. She was, for instance, an accomplished musician who served as organist in the Anglican churches of Wynberg and Bout Bay and played the piano at concerts. lIer adoptive father had bought a cottage at Hout Bay and, as this village was in the parish of Constantia, she was married in Christ Church, Constantia, on 18 October 1900. The rector Frederick Bullen Moore conducted the ceremony and entered it as No 219 in his register. The witnesses who signed the register were Walter Gurney and his wife, a Mr Sidney Stephen and the rector's wife Evelyn Moore.

The bridegroom was Anthony Francis Gurney who seems likely to have been a distant cousin. Details of his family and himself are given in Burke's Landed Gentry. He was the second son of Sir Somerville Arthur Gurney of North Runcton Hall. This estate lay only a few miles west of Sandringham and its owners may well have been in the royal set there but there is nothing to show that they had anything more to do with organising the adoption of Beatrice than the Earlham Gurneys did. Anthony was born on 5 August 1864 and at the time of his marriage was in command of H.M.S. Widgeon at Simon's Town. He died at Lyndhurst in Hampshire on 30 August 1909, leaving a son and two daughters. The son spent most of his life in England while the daughters lived with their mother in this country where they both married.

Beatrice in later life -Beatrice evidently thought the name Gordon was in some way relevant to her for she published a book under the pen name of Beatrice Gordon. This was a collection of poems which A. II. Stockwell brought out in London in 1919. The volume was priced at 2J6d and contained 34 poems, one addressed to each of her three children but none with any South African relevance. A copy entered the South African Library on 18 August 1919. It is unlikely that the library ordered a copy of this unknown author's work as soon as it came out. This copy was probably presented by Walter Gurney and it was probably he who wrote the explanatory word Gurney in pencil under the name Gordon on the title page. There is also a copy in the British Library, indexed under Gordon.

Beatrice remarried on 7June 1932, her second husband being Leonard Clarence Brandreth Hughes of The Landing, Belvidere, Knysna. Hughes was later a tobacco farmer in Rhodesia and died in 1951. Beatrice's final union was with George Arthur Ward of the British South Africa Police in Umtali. Ward died in 1960 and Beatrice herself in Stutterheim on 25 February 1963.

Walter Gurney retired as Controller and Auditor-General of the Union of South Africa and was knighted on 18 February in the next year. He died on 7 January 1924, leaving his papers to a brother whose son William Brodie Gurney died in 1981, after which the papers were presented to the Hout Bay Museum. Although they are quite extensive they shed no light at all on the origins of Beatrice Gurney.

R.R. Langham-Carter

Nou wonder ‘n mens: wat is die werklike feite. Sy bly ‘n “Lady of Mystery”

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (13)

‘n Merkwaardige Familie

Deur Lucas Rinken

Hoor of lees ‘n mens van die familienaam SCHREINER, dink ‘n mens dadelik aan Olive, die internasionaal bekende skryfster van “The Story of an African Farm”. Sy was ‘n merkwaardige vrou.

Olive Emilie Albertina SCHREINER (links) , gebore 24.3.1855 op “Wittebergen”, Herschel in die Kaap en oorlede op 11.12.1920 op Wynberg, Kaapstad is op 26.2.1894 op Cradock getroud met Samuel Cron CRONWRIGHT, die kleinseun van Eerwaarde Peter WRIGHT, ‘n sendeling van Philippolis. Sy vrou was Margery CRON. Só word hul kleinkinders toe bekend as CRONWRIGHT. (Foto: Wikipedia)

Olive was vernoem na haar drie broers wat voor haar dood is, naamlik: Oliver (1848-1854), Albert (1843-1843) en Emile (1852-1852).

Later het ‘n ander bekende Suid-Afrikaanse outeur toe sy naam verander van Samuel CRONWRIGHT na CRONWRIGHT-SCHREINER.

Olive was, volgens SAG die sewende van agt kinders van Gottlob SCHREINER gebore op Fellbach, Wurtenburg op 6.8.1814, ‘n sendeling van “The London Missionary Society” en Rebecca LYNDALL van Engelse afkoms. Volgens “African History ex About.com” was sy die negende van twaalf kinders uit hierdie arm sendelinggesin.

Olive was ‘n uitgesproke ondersteuner van feminisme, sosialisme en passifisme en ‘n kritikus van Europese imperialisme. Sy was selfopgevoed en beïnvloed deur die werke van filosowe soos Herbert Spencer en John Stuart Mill en die natuurkundige, Charles Darwin. Dit was deur sodanige leesstof dat sy haar vooruitstrewende lewensuitkyk ontwikkel het. Sy het ook haar familie se godsdiens verwerp.

In 1874 het sy voltyds as governante begin werk -- vir sewe jaar by vyf verskillende vermoëende Afrikaanse families terwyl sy in haar spaartyd begin skryf het. Met die hulp van haar vriendin, Mary Brown, ‘n uitgesproke Britse liberale feminis, is sy na Engeland om as verpleegster opgelei te word en om haar novelle gepubliseer te kry. Ongelukkig het die asma wat sy op die Kimberley diamantvelde opgedoen het, in Engeland kronies geword en haar verhinder om mediese opleiding te ondergaan.

As gevolg van destydse vooroordeel, is haar boek in 1883 onder die skuilnaam Ralph Irons uitgegee en het sy internasionale erkenning ontvang as die eerste realiste beskrywing van lewe in Suid Afrika. Sy is gou opgeneem in die geselskap van vooraanstaande jong sosialiste soos Eleanor Marx, WE Gladstone, George Bernard Shaw en Edward Carpenter.

Die kroniese asma het genoodsaak dat sy in 1889 na Suid-Afrika teruggekeer het om in die skoon lug van die Karoo te woon op Matjiesfontein. Sy is toe is met ‘n volstruisboer getroud.

Mettertyd het die verhouding egter afgekoel en het haar man besluit dat sy na Johannesburg moes verhuis, aangesien die hoogte bo seespieël goed vir haar sou gewees het. Hier het sy maklik toegang verkry tot vooraanstaandes, insluitend President Paul Kruger.

Die ABO was egter vir haar verwoestend -- haar huis is geplunder, haar dokumente verwoes en sy is vir ‘n jaar geïnterneer as gevolg van haar openlike ondersteuning vir die Boeressaak.

Intussen het haar broer, William (links) , Prokureur-Generaal geword in Cecil John Rhodes se regering aan die Kaap. Hy het later ook Eerste Minister van die Kaapse Regering geword. Hy word beskryf as een van die mees uitstaande seuns van Suid-Afrika. "A moral and intellectual giant and a leader of his profession, he was never prepared to compromise his principles of justice and his insistence on fair play for the country's black community.” (Foto Wikipedia)

Hy trou op 3.1.1884 op Swellendam met Frances Hester REITZ gebore 20.10.1852, jonger suster van President FW REITZ. Haar moeder was Cornelia Magdalena DENYS vanwaar die naam van haar jongse seun, Oliver Deneys SCHREINER, en Kol. Deneys REITZ, welbekende seun van die President en skrywer van boeke soos “Commando”, “Trekking On” en “No Outspan”.

Oliver, gebore 29.10.1890 is in Kaapstad en Cambridge opgelei waar sy studies deur die Eerste Wêreldoorlog onderbreek is. Hy het offisier in ‘n Britse Regiment geword en diens gedoen in Frankryk waar hy die “Military Cross” toegeken is. Hy is in 1920 tot die Johannesburgse Balie toegelaat en was vanaf 1945 tot 1960 in Bloemfontein Àppelregter. Hy was ook kanselier van die Universiteit van Witwatersrand van 1961 tot 1974. Hy is op 6.5.1919 getroud met Edna Lambert FINCHAM.

Sy ouer broer, William Frances Reitz SCHREINER gebore 19.4.1886 op Claremont, was ook tot die Balie toegelaat maar sy groot liefde was rugby. In 1909 was hy die kaptein van die “SA College School”-span en later kaptein van Villages en hy het vir die WP gespeel.

In 1912 was hy ‘n aktiewe speler op 28-jarige ouderdom, maar het sy lewenstaak begin as lid van die Suid-Afrikaanse keurkomitee en het gehelp om die span te kies vir die tweede Springboktoer na die Britse Eilande. Hy was 31 jaar lank voorsitter van die nasionale keurkomitee. Hy was keurder vir 40 jaar -- ‘n unieke rekord. Saam met ‘n neef, George GIE, het Bill SCHREINER so te sê die Kaapse rugby tussen 1911 en 1920 beheer. In AC Parker se boek, Giants of South African Rugby word Bill as een van dié "reuse" bestempel -- saam met spelers soos Danie Craven, Oubaas Markotter, Boy Louw, Bennie Osler, Phil Mostert en Japie Krige.

Een van President FW REITZ se susters was Barbara Johanna REITZ gebore 5.9.1835. Sy het op 15.11.1854 getrou met Johan Coenraad GIE gebore in Kaapstad op 19.1.1827. Hul vierde seun was George Gerhard GIE gebore 4.9.1865 en getroud met Charlotte Elizabeth STEYTLER. Sy neef Bill was nooit getroud nie.

Ek het begin by Olive en ek sluit ook met haar af. Nadat sy vrygelaat is uit internering het sy begin om haar notas weer bymekaar te bring. Haar boek, “Women and Labour” is in 1911 gepubliseer. “The book became the feminist ‘bible’ of the early twentieth century”.

In 1914 wou sy deur Italië toer vir mediese behandeling maar moes, as gevolg van die Eerste Wêreldoorlog, na Engeland uitwyk waar sy die regte van diensweieraars (“conscientious objectors”) ondersteun en ‘n verdere boek geskryf het “which examined pacifism within a developing feminist and socialist moral framework.”

Bo: Samuel Cron CRONWRIGHT, Olive Schreiner se man, by die drie kiste van haar, haar babadogter en haar hond. Samuel is later ook hier begrawe. (Foto: www.karooheartland.com/cradock.htm).

In die herfs van 1920, oortuig dat sy na aan sterf was, het sy na Suid-Afrika teruggekeer. Binne ‘n paar maande is sy aan ‘n hartaanval dood. Op haar versoek is sy saam met haar babadogter en haar hond in ‘n klip grafkelder op ‘n berg in die Karoo begrawe -- sy het grond by Buffelshoek naby Cradock vir hierdie doel aangekoop. Duisende het die langs die spoorlyn gestaan toe haar oorskot daarheen geneem is.

Generaal JC SMUTS het haar as “’n nasionale bate” beskryf.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (12)

Twee Senators, ‘n Kabinetminister en
die Argitek van die Voortrekkermonument

Deur Lucas Rinken

Op Maandag 19 Mei 2008, het gesiene genealoog Johan VERMEULEN aan die e-poslys van SAGen geskryf en besonderhede gevra oor Senator HF de WET en sy vrou, ouers van Emmerentia Roelofviena Petrocina de WET wie getroud was met Senator Marthinus Joachim VERMEULEN.

Dit het my op ‘n wonderlike soektog geplaas wat my groot genot verskaf het.

Senator Hendrik Francois de WET (a1b1c2d5e4f3g9), gebore 20.4.1860 en gedoop op Aliwal-Noord op 12.8.1860, was 24 jaar oud toe hy op 31.3.1884 op Rouxville getroud is met Hester Catharina Johanna ODENDAAL, gebore 20.8.1863 -- die dogter van Michiel Wilhelmus ODENDAAL en Amerentia Roedolphina Petrusina BOTHA.

Hulle het sewe kinders gehad waarvan die oudste, soos reeds genoem, en gebore op 8.5.1885 in 1912 trou met Senator Marthinus Joachim VERMEULEN gebore op Sutherland op 28.3.1881 en ook daar gedoop op 23.4.1881.

Marthinus was 'n prokureur op Lindley. Hy het sy onderrig aan die SA Kollege, Kaapstad ontvang. Hy was lid van die Provinsiale Raad vir Heilbron en Voorsitter van die Vrystaatse Provinsiale Raad vanaf 1915 tot 1929. Hy was ‘n klompie jare lank -- vanaf 1929 -- 'n Senator in die Unie van Suid-Afrika Regering. Hy was ook lid van die Hoofbestuur van die Vrystaatse Helpmekaar. Verder was hy ook burgemeester van Lindley.

Hulle het 6 ses kinders gehad. Die derde een was Adv. Marthinus Joachim VERMEULEN gebore 29.12.1916 en gedoop op Lindley op 25.2.1917. Hy trou in Pretoria op 14.12.1914 met Dr. Irma Leonora MOERDIJK, gebore inPretoria op 6.9.1923. Sy was 'n argitek en skrywer en die houer van van 'n doktorsgraad -- PhD in Stads- en Streeksbeplanning. Sy was ook die dogter van die beroemde argitek Gerard MOERDIJK. Hy het onder meer die Voortrekkermonument in Pretoria ontwerp asook tientalle kerke, bankkantore, kantoor- en ander geboue.

Dr Irma MOERDIJK het vanaf 1948 as argitek by verskeie genootskappe gepraktiseer en was ook as argitek in diens van die Bloemfonteinse munisipaliteit. Irma het verskeie boeke geskryf, onder meer 'n boek oor haar beroemde vader. Dit heet: "Man en Monument - Die Lewe en Werke van Gerard MOERDIJK ".

Maar daar eindig die interesante familie-verbintenisse nie.

Dr. (Eregraad) Gerard Leendert Pieter MOERDIJK is gebore op 4.3.1890 in Nylstroom. Hy is waarskynlik die bekendste Afrikaanse argitek. Tientalle Afrikaanse Kerke is deur hom ontwerp en aangepas om by die behoeftes van ons Afrikaanse eredienste aan te pas. Hy het ook veral aandag gegee aan die akoestiek in die kerke. Hy het verskeie kompetisies vir die ontwerp van geboue gewen -- die belangrikste, dié van die Voortrekkermonument.

Maar wie was sy vrou?

Sylvia PIROW (b3) gebore 7.9.1896 is in 1918 met hom getroud. Sy was die dogter van Dr. Carl Bernhardt Ferdinand PIROW wie in 1889 uit Ludwigslust, Oos-Pruise hier aangekom het, getroud met Henriette Jasmine Marine TOMBY.

Hulle het drie kinders gehad -- die oudste, Adv. Oswald PIROW (links) gebore 14.8.1890 in Aberdeen en getroud met Elsé PIEL.

Hy was ‘n Minister in Genl. JBM Hertzog se Kabinet.

Na sy studies in Duitsland en Engeland, het hy in Suid Afrika tot die Balie toegetree. In 1924 was hy verkies tot die Parlement waar sy dryfkrag en entoesiame hom die poste van Minister van Justisie en van Verdediging onder Gen. JBM Hertzog besorg het.

Terwyl hy baie gedoen het om militêre bekwaamheid te verbeter, het sy beweerde Duitse gesindheid en veral sy besoek aan Adolf Hitler, baie kritiek uitgelok.

Hy het ook boeke geskryf oor die Bantoe-lewe en oor die lewe van Generaal Hertzog. Hy is in 1939 oorlede.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (11)

Byname

Deur Lucas Rinken

* "e-SAGI" staan vir "Elektroniese Genealogiese Indeks van Suid-Afrika".

• Bekom hierdie databasis met bykans 351 000 rekords. Altemit kry u u familie-inligting waarna u al so lank soek daarop. Dit is verkrygbaar op 'n kompakskyf (CD).

• Plaas bestellings by Dennis Pretorius by krugersdorp@pixie.co.za. Die prys is R120. Vorige aankopers kan die jongste weergawe teen 'n verminderde prys kry.

Soek ‘n mens in ons databasis vir byname, is daar baie! Heelwat is afkortings soos Bill vir William, Jan vir Johannes, Neels vir Corneli(u)s, Trudie vir Gertrude of Gertruida, Lenie vir Helena, ens. Baie bekend is Nicholas Everhardus (Ewie) CRONJE en sy bekende seun, Wessel Johannes (Hansie) CRONJE -- Suid Afrika se krieketkaptein van ‘n dekade of wat gelede. Ook baie bekend is Generaal Jacobus Herculaas (Koos) de la REY (links) en sy vrou Jacoba Elizabeth (Nonnie) GREEFF. Dan is daar ook Hendrik Christoffel (Drikus) de WET.

Soms is die byname meer interesant soos Catharina Hendrina (Arina) BESTBIER of Hester Helena (Esna) BESTER. Hoe kry jy Lizett vir Elizabeth Anna BREDENKAMP, Coert vanaf Jacobus Johannes BRUWER of Rosa vanaf Johanna Geertruida Jacomina CONRADIE? En Francis uit Johanna Magdalena CROMHOUDT?

‘n Mooi samevoeging is Marilize vir Maria Elizabeth KRIEL.

Dan weer ander waar die voornaam se spelling heeltemal verander word, soos Johan Christiaan (Krisjan) CONRADIE, ook Christiaan (Krisjan) de WITT. Of Charel vir Adrian Sarel de BEER.

Met ander weer word die bynaam afgelei van die van soos ons oud Staatspresident Blackie SWART. ‘n Ander voorbeelde is Friedrich Wilhelm (Oom Biesie) BIESENBACH.

By ander weer, word die voorletters as bynaam gebruik AB de Villiers of JP Duminy wie tans so lekker in die Protea-span kolf ( Nie dat ons hulle in die databasis het nie. Kan iemand dalk help?) Maar ons het wel Prof. NP van Wyk LOUW

Dan wonder ‘n mens soms waar dit vandaan kom. Hier volg ‘n klompie:

Carolina Magrietha (Koekie) AUCAMP, Albertus (Buks) en Elsie Susanna (Kintie) BADENHORST, Marjorie (Cuckoo) BAIN, Anna Elizabeth (Nonna) BARKHUIZEN, Gerhard (Musti) BENEKE, Johanna Adriana (Baby) BESTBIER, Alwyn Nicolaas Willem (Apie) BESTER, Johan David (Spekkie) BEYERS, Lancelot Victor (Chummie) BLACKBEARD, Annamarie (Umsi) BOTHA, Anton Michael (Gallie) BOUWER en Hendrik Worthington (Kouli) BOUWER, Daniel Jacobus (Danie Gentleman) BRUWER, Raymond (Humpty) BRUYNS , Pieter Hendrik (Cassimier) de VILLIERS. Ook Pieter Gerhardus Jacobus (Master) de WAAL en Pieter Jacobus (Ponie) de WET. Dan ook Dirk Wouter (Poekie) du PLESSIS.

By ander kan ‘n mens raai:

Jan Paul (Jan Ratel) BORNMANN - was hy dalk ‘n taai kerel? Hermanus Stephanus (Sterk Hermanus) BOSMAN of Adriaan Johannes Gysbertus (Lang Adriaan) de la REY. David Cornelis (David Lawaai) de VILLIERS. Sou David Jacobus (David Vaalpens) de VILLIERS dalk aandui wanvaar hy kom? En welke soort persoon was Jacobus Johannes (Koos Muis) de VILLIERS? Daar is ook ‘n Groot Proppie en sy seun Klein Proppie de VILLIERS. Wat van Christian Jacobus (Stil Koot) DORFLING.

Maar waar sou oud minister Roelof Frederik (Pik) BOTHA se bynaam vandaan kom? Of die van bekende Hans Dons de LANGE (Johan Hendrik).

(Pik het sy bynaam van sy kleintyd gekry toe sy ma hom soms in wit en swart aangetrek het. Sommiges het gesê hy lyk soos ‘n pikkewyn wat toe later Pik geword het. – Blogredakteur)

En ander weer het byname wat mens liewer so wou verswyg: Frances Jemima (Fanny) CARLISLE.

By die adelikes is dit dikwels interesant: Arnulf I Count of Flanders (the old and the great) of Baldwin I (Iron Arm) Count of Flanders ook Baldwin VII (the Axe) Count of Flanders. Dan ook Rodrigo (El Cid) DIAS DE VIVAR.

Ander weer wil wegskram van hul agtergrond. Hul wil nie as Afrikaans of Engels gesien word nie. Voorbeelde is Izak Frederick Albert (Derick) de VILLIERS of Jan (Jean) de VILLIERS. Daarteenoor Jean (Jan) de VILLIERS. Maar ook Johannes David (John) de VILLIERS.

Maar genoeg deur ons databasis gesoek, hoewel ons seker baie meer sou kon opdiep. Ons volstaan met die bynaam “Lood” wat 4 maal in ons databasis voorkom. Belangrikste is Majoor Johannes Lodewyk (Lood) Pretorius, b3c1d5e13f1g1h2 getroud op 26.5.1900 in die NH Kerk Pretoria met Martha Jacoba (Minnie) van den BERG.

Sy notas in ons databasis lees soos volg:

Oorgeneem uit 'Overvaal Musea-nuus' jg. 3, no 2, Junie 1976:

'Ons het alma1 we1 op een of ander tydstip die uitdrukking 'Skote Petoors' gehoor, sonder om kennis te dra van die interessante agtergrond oor die ontstaan daarvan.

Die algemeen aanvaarde teorie kan teruggevoer word na 20 Oktober 1899 met die slag van Talana. Die boere onder generaal Lucas Meyer het met artillerie bo-op die heuwel stelling ingeneem terwyl die Britse mag onder bevel van generaal Penn Symons onder in die kom gevestig was. Onder die geledere van die burgers was daar 'n kleinseun van Marthinus Wessel Pretorius en seun van luitenant-Kol. Henning Pretorius, die beroemde eertydse bevelvoerder van die Staatsartillerie.

Nadat die vroee oggendmis oopgetrek het oor Talana, kon die Boere beweging in die Britse kamp ver onder in die dal bespeur. Genl. Meyer het besluit om nie langer te wag nie en het Lood beveel om met die Krupp-kanonne los te brand. Sonder om die gebruiklike twee proefskote te vuur, het Lood se tweede skoot naby Genl. Penn Symons se tent binne-in die vyandelike kamp geval. Een van die opgewonde Boere, sonder om te besef dat hy op daardie stadium 'n nuwe idiomatiese uitdrukking die lig laat sien het, het 'Skote Petoors' in Lood se rigting gebulder. Ten spyte van Lood se akkurate kanonvuur is die burgers deur die Britte verdryf van die heuwel.

Dit was egter nie die einde van Lood Pretorius nie. In die daaropvolgende weke saai sy grofskut verwoesting by Lombardskop en Platrand. Kaptein Lood Pretorius se roem styg verder met die slag van Colenso, 15 Desember 1899, waar hy skitterende werk lewer met die Boere-artillerie en onder hewige vuur doodkalm, tussen die kanonne beweeg om hom te vergewis dat alles in orde is. Later volg Spioenkop en Vaalkrans waar die Transvaalse artillerie verwoesting saai. Na die ontset van Ladysmith deur Sir Revers Buller, was die stryd in Natal vir alle praktiese doeleindes verby. Lood het hierna na verskeie vegterreine verskuif, maar is teen die einde van 1901 gevang en na St. Helena gestuur.

Na die oorlog het hy in die Weermag aangebly tot die uitbreek van die Eerste Wereld-oorlog, en is in 1939 oorlede op sy plaas wat aan die van sy swaer, Gustav Preller grens. Hy het 'n opvallende voorkoms gehad: lening en skraal, met fynbesnede gelaatstrekke en wakker oe.

Een van die mees oorspronklike byname is die van die Vrystaatse rubyspeler, Kabamba Floors.

Rapport het ‘n tyd gelede berig dat hy as ‘n klein seuntjie baie graag baie na die radiokinder- program, “Siembamba”, geluister het. Pleks van “Siembamba” het hy van “Kiembamba” gepraat. Dit het later Kabamba onder sy vriende geword. -- Blogredakteur.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (10)

Kanonne en Sterk Manne

Deur Lucas Rinken

Merkwaardige stories is in die e-SAGI (ons databasis met 357 000 rekords) vervat. Nie die minste nie is dié wat nog in die ou GenForum-dae in Julie 2001 deur Daniel Jacobs en Herman Labuschagne bespreek is. Dit het hoofsaaklik gegaan rondom b1c6d4 Gerrit VOSLOO gebore te Kaapstad op 9.10.1768. Hy het bekend gestaan as Gert Houtkannon!

Sy notas lees soos volg:

Suid-Afrika se eerste kanon is nie deur Krygkor gemaak soos oud-President PW Botha bekend gemaak het nie, laat weet ds. Willem du Toit van Graaff-Reinet. Die burgers van die ou Republiek van Graaff-Reinet het die land se eerste kanon gemaak. Ook nie sommer van alledaagse staal nie, maar uit stinkhout. Ongelukkig is die kanon nie in die dorp se museum te vinde nie, want dit het spoorloos verdwyn.

Ds. Du Toit vertel dat die jong republiek besef het hy moet 'n kanon hê om hom te verdedig. Yster was nie te vinde nie, want die republiek had geen hawe om dit in te voer nie. Die naasbeste was toe die hardste inheemse materiaal, stinkhout. 'n Reguit stomp is met beitels en bore uitgehol, met verkorte wabande versterk en op 'n wa-as en wiele gemonteer. Agter is 'n gaatjie geboor vir die lont. Die eerste skoot sou gevuur word op 'n groot spekboom teen 'n groot swart rots. Die kanon is opgestel, met 'n goeie lading buskruit gestop, toe 'n klompie stoplappe en daarna stukke yster en spykers. Die man wat gekies is om die lont aan die brand te steek, was Koos Venter. Dié het blykbaar nie veel vertroue in die houtloop gehad nie, want hy het in 'n loopgraaf gaan lê en met 'n lang bamboesossweep die lont aan die brand gesteek.

Daar was 'n slag soos die dorp nog nooit gehoor het nie. Die bobbejane het op Spandaukop so op loop gesit dat hulle dae later eers weer opgemerk is. Die spekboom was nog daar, maar die kanon was skoonveld. Seker dié dat ons nou weer vir die eerste keer ons eie kanonne maak .

Hierdie storie wat in Van Alle Kante, in Die Burger van 1 Januarie 1973 verskyn het, verwys weliswaar nie na die bekendste Vosloo van alle tye nie, maar volgens oorlewering was hy die man wat die kanon gebou het. Vandaar dat hy vandag nog by sommige mense bekend staan as Gert Houtkanon of onder sommige lede van die familie as die Houtkanonmaker. Daar word ook op 'n gedenknaald wat deur sy nasate by sy graf opgerig is, verwys na die feit dat hy as sodanig bekend gestaan het. Sy doopnaam was Gerrit (1768) en hy was 'n agterkleinkind van die stamvader.

Gerrit, wat ook bekend gestaan het as Sterk Gert, is op 21 April 1860 op die ouderdom van 92 jaar 2 maande en 28 dae op die familieplaas, Oukraal, in die distrik Somerset-Oos oorlede. Volgens een van sy nasate, Jan Ernst (1938), wat vandag nog sy perdepramkierie het, moes hy, as 'n mens na die lengte van die kierie kyk, langer as 6' 6'' (kort duskant die 2m) gewees het.

Geen wonder dat van sy nasate onder name soos Big Hans'' (Johannes Lodewyk -- 1878) en Sterk Jan Vosloo'' (Jan Hendrik -- 1859) bekend gestaan het nie. John William (1953), oor sy oupa, Big Hans:

Daar word vertel dat hy op 'n dag besig was om 'n perd te beslaan en die perd wou nie stilstaan nie. Hy vererg hom toe en slaan die perd met een vuishou plat. ‘n Voormalige Springbok-rugbykaptein en voorry, Hannes Marais, tel ook onder sy nasate (sien bl. 401).

Oud-President FW Reitz se storie in Die Huisgenoot van Julie 1918.

Net so bekend soos wat die storie van Gert Houtkanon onder die Vosloos en nie-Vosloos is, net soveel weergawes is daar. Alhoewel die kern van die verskillende stories in die meeste gevalle min of meer dieselfde is, verskil die detail. Dit is maar hoe dit met mondelinge oorlewering gaan. Met die skryf van bogenoemde storie wat in Die Burger verskyn het, het die dominee se verbeelding waarskynlik ook 'n bietjie met hom op loop gegaan. Heelwat van die detail is seker maar bygewerk ter wille van die effek. Die bekendste variasie van die storie, en waarskynlik die bron van die meeste van die latere variasies, is die een wat deur Oud-President FW Reitz vertel is en wat in Die Huisgenoot van Julie 1918 gepubliseer is. 'n Herpublikasie van dié artikel het weer in die Die Huisgenoot van 28 November 1941 verskyn.

'n Artikel deur Pres. Reitz oor dieselfde onderwerp het reeds in 1874 in die Cape Monthly Magazine verskyn saam met ander sogenaamde “Boer Stories''. Dit is duidelik dat Die Huisgenoot-artikel nie bloot 'n vertaling van die artikel in die Cape Monthly Magazine is nie.

Dit laat my aan 'n ander kanon-storie dink. Dit gaan oor die dag toe Kanoneiland, naby Keimoes langs die Oranjerivier, glo sy naam gekry het. Daar word vertel dat die Korannas op die eiland in voortdurende gevegte met ander Korannas betrokke was. Op 'n dag het een van hul mense tydens 'n besoek aan die Kasteel in Kaapstad onder die indruk gekom van die verwoestingswaarde van kanonne. Hy het buskruit op die swartmark gekoop en terug op die eiland vir sy mense voorgestel dat hulle 'n kokerboomstam uithol. Die is toe ook met buskruit, stukke yster, boute, skroewe ens. volgestop. Die kanon is op die vyand gerig en die lont is aangesteek. Daar was 'n geweldige ontploffing. Die verwoesting was verskriklik. Die bombardier het stadig opgestaan, na al die gewondes en gesneuweldes rondom hom gekyk en gesê:

“Sjoe, as dit hier só lyk, dan wonder ek hoe lyk dit daar anderkant!''

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (9)

Ongewone Voorname

Deur Lucas Rinken

Waneer ‘n mens ongewone voorname hoor, is dit soms moeilik om ‘n glimlag te onderdruk of selfs te keer dat jy nie hardop begin lag nie.

Wie het nie al gehoor van die arme dogter wat Ossewanina Brandwagtia gedoop is nie. En hoeveel Eufesias is daar nie?

Onwillekeurig dink 'n mens: hoe kon die ouers dit aan hul kind gedoen het? Wat het die arme kleingoed nie op skool deurgemaak nie?

My vrou se pa was ‘n ongeslypte diamant. Toe hy haar, na haar geboorte, geregistreer het, was die laaste ding waaraan hy gedink het korrekte spelling. En so word sy Jeanetta Petronella pleks van Jeanette Petronella, vernoem na haar geliefde ouma (skoonma se moeder). Dit kon sy net nie aanvaar nie en voor ons troue het sy werk daarvan gemaak om sake reg te stel - die groot fooi vir daardie dae om haar naam amptelik na Jeanette te verander, was £25 .

Jare later, het 'n ander skok gekom. Ouma het aansoek vir ‘n ouderdomspensioen gedoen en moes ‘n bewys van haar ouderdom verstrek. Sy het vir ‘n doopsertifikaat aansoek gedoen en vind toe op 'n hoë ouderdom uit dat sy gedoop is Jan Petrus. Sy het dit nie snaaks gevind nie.

Ek, komende uit ‘n Afrikaans gesin, maar gebore in Durban, ‘n Engelse stad, is geregistreer as Lucas - nie Lukas nie. Mnr OC Hinds wat die registrasie gedoen het, het eenvoudig die Engelse spelling gebruik en pa het dit nooit agtergekom nie.

Werk ‘n mens deur e-SAGI kom jy op baie interessante voornaamkombinasies af.

Plestina Blatherwick HITGE, gebore 6.8.1890, se naam kom van haar ouma aan moederskant, Plestina Blatherwick YOUNGER, gebore in Uitenhage, 6.7.1825. Ons sal vir ‘n later volume van SAG moet wag om dalk agter te kom waar hierdie name vandaan kom. Soek ‘n mens op NAAIRS, kry jy ook Plestina Blatherwick THURTELL, gebore HITGE, blykbaar oorlede in 1920. Sou hierdie name verder voorgedra word?

Nog ‘n ongewone voornaam is Evodea PIENAAR, dogter van Johan Christiaan PIENAAR en Emmerentia Alberta Elizabeth REDLINGHUIS. Wat sou die oorsprong wees?

Terwyl ons by die van, PIENAAR, is. Dikwels wil ouers mense vernoem vir wie hulle groot respek het. Een van die mooiste vernoemings van ons boere-generaals waarop ek afgekom het, was Dewettina Delarina PIENAAR gebore te Elandsfontein omtrent 1905.

"Laat my dink aan die eerste keer toe die Vrystaat die Curriebeker huis toe geneem het. Een koerantskrywer wou toe, tong-in-die-kies, weet of daar nou 'n klompie dogters as Vrystaatiacurriebekerrina gedoop gaan word." -- www.sausa.org

En nog ‘n PIENAAR. Johannes Theodorus PIENAAR en Maria Elisabeth STANDER se vierde seun is Gerrit Uwes PIENAAR. Vanwaar?

Dikwels het bekende persone familie ongewone name. Wie weet nie van die oud-minister van Vervoer, Ben SCHOEMAN, nie? Hy het blykbaar ‘n broer met die naam Abelinus.

Dan kry ‘n mens uitheemse name wat vir ons vreemd voorkom: Milagros Rocio ABREGO en die vroulike daarvan, Milagros Rocia ABREGO. Of Bristela AGUIRRE. Wat van Ragnhild AMUNDSDATTER, Hedwig ANKIEWICZ, Obadiah ANTRIM, Reinaldo ARACENA of Sidsel Zidsele ARISTEN?

Een wat erg Romeins klink is Appius Claudius NERO.

Ander ongewone name? Wat van Aegidius Benedictus ZIERVOGEL, Aernouts SLABBAERT of Affabell Battell Henry GIBSON. En Arac Prideaux LUSCOMBE.

Nog ‘n klompie: Bertha Kanutte AARFLOT, Piet Liebertrau Schmidt ACKERMAN, Barnabas Lothrop ADAMS, Abgenita ADENDORFF, Winthrob ANDREWS, Sinomi ARNOLD, Andryetta Ludovica Johanna PRETORIUS.

Selfs in bekende vanne kry ons dus ongewone voornaamkombinasies. Anna Aderjana du PLOOY. Ook Anna Aletta Aderaaina du PLOOY en Susanna Eureka Magdalena du PLOOY. ‘n Mens kan maar net wonder waar dit vandaan kom -- dis nou as dit nie tikfoute is nie, wat altyd moontlik is. So ook Arancha Sanche BOSHOFF.

"My aunt's name is Debra May Page and she married Patrick Dye. Now she is called Debra May Dye." -- www.ethanwiner.com

Dan is daar Arend. Dié noemnaam kom onder andere voor in BRINK, de KOCK, de LANGE, de WAAL, FISCHER, GELDENHUYS, GROVÉ, HOEFNAGELS, HURLING, KOSTER, KOTZE, LOEDOLF, MUNNIK, NELSON, OLKERS, OLIVER, OTTO, PENTZ, REITZ, SCHENK, van AS, van BREDA, van der MERWE, van KRADENBURG, van ROOYEN, van SITTERT, van WIELLIGH(WE(I)LLIGH), en van WYK.

Maar die bedoeling is nie om lang lyste van name hier te gee nie. Kry self e-SAGI en sien self welke name onder ons 350 000 siele vervat is.

My eie vader het swaar gedra aan vier voorname: Sy oupa was Johannes Gerhardus Carolus Albertus en hy word toe Johannes Gerhardus Cornelis Albertus. Dit kon ons nie ons kind aandoen nie en hy het net die eerste twee van sy oupa se name gekry. Oupa was egter sy hele lewe lank bekend as Jan. En so het ons seun ook Jannie geword. Toe ontmoet hy Amanda de GRAAFF uit ‘n Engelse agtergrond, trou en verander sy noemnaam na JANN.

Ander met meer as drie voorname sluit in: Johanna Magdalena Cornelia Dorothea COETZEE, Burgert Johan Paul Salomon ROELWERT en sy dogter Johanna Elizabeth Susanna Maria ROELWERT, Maria Jacoba Hester Helena JONKER, Arent Johannes Bernardus Schagen van SOELEN en Gesina Levina Fredrika Wilhelmina van DEVENTER. Kan hulle ook stories rondom hul name vertel?

Ek het al erger teegekom. Jare gelede in Durban was ek adjudant van die kommando. Een van ons lede was: Stephen de St. I van de Bellelav BOURQUIN.

Weer eens ‘n uitdaging: klop dit.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (8)

‘n Besondere gesin

Deur Lucas Rinken

Onlangs, met 'n besoek aan die “Family History Centre” van die Mormoonse Kerk in Parktown, Johannesburg, het ek toevallig op 'n boekrak “DIE BRINK-FAMILIE VAN SUID AFRIKA” gesien. My ma se middelste suster uit die vyf susters was juis met Oom Bey Brink getroud.

Oom Bey het my vertel dat hy verwant was aan die skrywer André P. BRINK en sy suster Elsabé STEENBERG * BRINK.

Dit bring my by 'n besondere gesin.

Die vader was ‘n landdros. Die oudste seun, André P. (Philippus) BRINK is 'n baie bekend in Afrikaanse literêre kringe.

André P Brink (links) is op 29 Mei 1935 op Vrede in die Vrystaat gebore en is tans hoogleraar in Engels aan die Universiteit van Kaapstad. “Hy is een van die mees veelsydige figure in die Suid-Afrikaanse literêre bedryf: romanskrywer, dramaturg, reisverhaalskrywer, vertaler, letterkundige, kritikus, mentor, professor en polemikus. Sy romans is in meer as 30 tale vertaal, insluitend Serbo-Kroaties, Japanees, isiXhosa en Vietnamees.”

Bibliografie (onvolledig)

Romans: Lobola vir die lewe (1962), Die ambassadeur (1963), Orgie (1965), Miskien nooit (1967), Kennis van die aand (1973), 'n Oomblik in die wind (1975), Gerugte van reën (1978),
'n Droë wit seisoen (1979), Houd-den-bek (1982), Die muur van die pes (1984), Die eerste lewe van Adamastor (1986), Die kreef raak gewoond daaraan (1991), Inteendeel (1993), Sandkastele (1995), Duiwelskloof (1998), Donkermaan (2000), Anderkant die stilte (2002), Voor ek vergeet (2004), Bidsprinkaan (2005).

Dramas: Caesar (1961), Bagasie (1965), Elders mooi weer en warm (1965), Die Rebelle (1970),
Die verhoor (1970), Kinkels innie kabel (1971), Afrikaners is plesierig (1973), Bobaas van die boendoe (1973), Pavane (1974), Die hamer van die hekse (1976), Die Jogger (1997).

Reisverhale: Pot-pourri (1962), Sempre diritto (1963), Olé (1965), Midi (1969), Parys-Parys: retoer (1969), Fado (1970), Latynse reise (1990).

Sy bekenste aanhaling is: "When the conspiracy of lies surrounding me demands of me to silence the one word of truth given to me, that word becomes the one word I wish to utter above all others."

André P. was vier keer getroud en volgens die Brink boek, drie keer geskei.

Sy oudste seun, Anton, was ook ‘n bekende kunstenaar.

Ons lees: “Anton Brink is a versatile artist who has mastered a variety of styles, techniques and materials to create powerful artworks in 2 and 3 dimensions. He has worked and exhibited extensively internationally and has been represented in private and institutional collections in Europe, South Africa, Australia and the USA. Anton will be exhibiting his work at the Gallery in the Round Monument everyday of Festival.

Dan kom ons by André se suster Elsabé * 14.3.1938 + 14.5.1996. Sy is getrou met Prof. D.H. STEENBERG * 4.1.1937. En dis as Elsebé STEENBERG dat sy as skryfster van Afrikaanse Kinderverhale bekend is.

Daar is ‘n tweede suster, Marita, * 3.2.1945 maar ons weet nie meer van haar nie. Dan ook ‘n broer Daniël Johannes (Johan) ‘n professor in fisika.

"e-SAGI" staan vir "Elektroniese Genealogiese Indeks van Suid-Afrika".

• Bekom hierdie databasis met bykans 351 000 rekords. Altemit kry u u familie-inligting waarna u al so lank soek daarop. Dit is verkrygbaar op 'n kompakskyf (CD).
  
• Plaas bestellings by Dennis Pretorius by krugersdorp@pixie.co.za. Die prys is R120. Vorige aankopers kan die jongste weergawe teen 'n verminderde prys kry.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (7)

Die Louws en die Dominees

Deur Lucas Rinken

Ek het altyd geweet dat die Louws besondere mense is. Stamvader Jan Pietersz (Broertjie) Louw, gebore 1.3.1628 op Caspel Ter Maere, Nederland is my “8th Great Grand Father”, soos Legacy dit stel. Verder loop my lyne deur twee van sy seuns - a1b1 Pieter Louw EN a1b5 Jacobus LOUW.

Nounet het ek die jongste GENESIS (Maart 2007), tydskrif van die e-GGSA-tak, ontvang. Daarin skryf vriend Hendrik Louw, baie trots, oor sewe geslagte wat nou agtereenvolgens met die naam Adriaan Jacobus Louw gedoop is. Hy eis nêrens dat dit ‘n rekord is nie, maar ek dink dit gaan moeilik oortref word.

Met die invoer van hierdie data in die e-SAGI databasis en daarby ook die wyer familie, het dit my getref hoeveel NG-predikante daar aan een gesin gekoppel kan word. Miskien is gesin nie die regte woord nie, want dit gaan oor ‘n paar geslagte en ook na ander gesinne maar familie is weer te wyd.

NR 1: Kom ons begin by nommer twee op Hendrik se lys - Ds. Adriaan Jacobus (Attie) Louw, gebore 23.1.1859. Wat Hendrik nie sê nie, is dat daar, net in e-SAGI, dus moontlik meer wat ons nie van weet nie, 10 met die naam Adriaan Jacobus Louw voor hom was - die eerste gedoop te Paarl op 7.7.1771.

NR 2: Sy pa, ook Adriaan Jacobus en gebore 15.11.1811 was twee keer getroud, eers met Geertruida Anna Smuts, ‘n eerste niggie een maal verwyder van veldmaarskalk JC Smuts en toe met Charlotte Louisa Maria Herold, gebore 17.8.1819, die dogter van ds Tobias Johannes Herold (b7) en Louisa Adriana Hoorn. Ds Herold was NG-predikant op Paarl en verbonde aan die Kweekskool in Stellenbosch. Hy was ook jare lank moderator van die NG Kerk in die Kaap. Die telling is nou (predikante) 2.

NR 3: Uit die huwelik met G.A. Smuts was gebore op 26.6.1834 Maria Magdalena Louw (b5c1d6e6f2g1). Sy trou te Paarl op 8.3.1852 met prof ds Nicolaas Jacobus Hofmeyer (a1b2c1d10), gebore 8.3.1827. Hy was leraar op Hantam en professor in die teologie. Dis 3.

NRS 4 TOT 7: Uit die tweede huwelik word op 20.1.1845 gebore Louisa Adriana (Wiesie) Louw (b5c1d6e6f2g6) en sy trou op 20.10.1868 op Paarl met ds Arend Hermanus Hofmeyer, gebore 27.9.1837, (dis 4), die seun van ds Arend Hermanus Hofmeyer (b1c10), gebore 19.4.1802. (Dis 5). Hy was ook met ‘n Louw getroud -- Susanna Maria Louw (b5c1d6e6f3) uit dié gesin gebore op 4.10.1813. Hulle het ook ‘n ander seun gehad, ds Jan Hendrik Hofmeyer, gebore 3.2.1835. (Dis 6.) Hy was getroud met Isabella Murray (b9), dogter van alombekende ds Andrew Murray (a2) gebore 26.5.1794 op Clatt, Aberdeenshire, Skotland. (Dis 7.)

NR 8: Hy het ook ‘n ander seun gehad, a2b5, ds Charles Murray, gebore 26.2.1833. (Dis 8.)

NR 9: Nou gaan ons terug na die gesin van AJ Louw en CLM Herold en ons vind nog ‘n dogter Margaretha Johanna Elizabeth (b5c1d6e6f2g8), gebore op 6.7.1848 en sy trou op Paarl op 15.11.1871 met ds. Johannes Roedolph Albertyn, gebore 8.3.1847. (Dis 9.)

NRS 10 EN 11: Hulle het twee seuns -- die eerste is ds Pieter Kuijpers Albertyn (b1c3d15e3f1), gebore 31.10.1872. ( Dis 10.) Hy trou op Wellington op 14.4.1903 met ‘n vrou met interessante name, Elise Beauchamp de Jersey Morgan, gebore 9.10.1882. Sy is die dogter van ds Charles Smith Moragn (a2b3), gebore 25.4.1842 ook ‘n NG-leraar. (Dis 11.)

NR. 12: Hul tweede seun is ds Johannes Rudolph Albertyn (b1c3d15e3f2), gebore 6.8.1878, nog ‘n NG-predikant (Dis 12.)

NR 13: En nog is het einde niet. Die elfde kind in die gesin is Johanna Hendrina Louw (b5c1d6e6f2g11), gebore 9.2.1855. Sy trou op Paarl op 18.2.1873 met prof ds Christoffel Frederik Jacobus Muller, gebore 22.12.1845. Hy was NG-leraar op Swellendam en verbonde aan die kweekskool. (Dis 13.)

NRS 14 EN 15: Hul vyfde kind was ds Tobias Ballot Muller (a27b9c5) gebore 13.8.1884, NG-leraar en taalstryder. (Dis 14.) Hy trou op 30.3.1915 met Elizabeth Thom, dogter van ds George Thom. (Dis 15.) Gaan ons verder, sal ons waarskynlik prof Thom, voormalige rektor van Stellenbosch Universiteit teëkom.

Weer eens daag ek almal om ‘n beter rekord te boekstaaf.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (6)

FAURE: ‘n Familie van Predikante

Deur Lucas Rinken

Die Murrays en die Louws is bekend vir die predikante in hul geledere. So ook die FAURE-familie.

e-SAGI se data gaan met hierdie van terug tot by Philibert FAURE, gebore in omtrent 1530. Hy het vroeg in die 16de eeu gewoon in Bourg-en-Presse waar sy voorsate reeds vir twee eeue gewoon het. Sy seun, Antoine, Knight-Baron FAURE is in1556 daar gebore en is in 1624 in Chambery oorlede. Hy was in 1610 President van die Hooggeregshof in Chambery. Dis duidelik ‘n adelike familie. Sy vrou was Benoite, “Countess” de VANGELAS. Hy het nie minder nie as 16 seuns gehad. Ons weet van drie.

Een van hulle, Franciscus, was ‘n vriend van Kardinaal Richelieu -- die eerste kerklike verbintenis.

Die tweede seun Phillipe, gebore in 1608 was vervolg, omdat hy die Hervormde Geloof aangeneem het. Hy was lank opgesluit in die vesting in Grenoble. Nadat hy vrygelaat is, het hy na Switzerland gevlug en van daar na Holland -- nog ‘n kerklike verbintenis.

Laasgenoemde se seun, Pierre, gebore in Januarie 1636, het op 1 Augustus 1663 in Courthézon, Prinsdom Oranje, met Justina Pointy getrou. Hy was drie maal getroud. Ons lees in Familia, 1982, No 2, p 44: “Met sy tweede troue weier "de heer Deydier te Jonquiéries" aanvanklik om "de deur van de kerk te openen", aangesien die huwelik binne skaars 'n aderhalf maand ná sy eerste vrou se dood plaasvind. Hy het as koopman die dag ná sy troue, 2 Augustus 1683, gekwalifiseer.

Met die herroeping van die Edik van Nantes in 1685 is die Protestante kerke in Orange waar hy gebly het, gesluit. Hy het tot in 1686 daar gebly tot die doop van sy seun Antoine, in Maart geregistreer is. In Mei was hy nog as koopman gelys. Daarna het hy uit Orange na Holland, soos vele ander, gevlug. Hy het later in Orbe, Switzerland gaan woon.

Sy oudste seun het tydens die geloofsvervolging in 1685 verdwyn.

Dis Pierre se tweede seun, Antoine Alexander FAURE, wat die stamvader van die FAUREs in Suid Afrika is. Hy is op 2 Februarie1685 gebore en het op 25 Julie 1736 in Stellenbosch gesterf. Hy het op 30 Augustus 1716 met Rachel de Villiers, dogter van Abraham de VILLIERS (a2) en Susanna Gardiol, getrou.

Antoine se eerste seun, Abraham, gebore op 17 Augustus 1717 in Stellenbosch, was sekretaris en ouderling van die kerk in Stellenbosch. Hy het op 29 Augustus 1756 in Stellenbosch met Anna Maria WIUM getrou.

Abraham se seun, Jacobus Christiaan FAURE, gebore op 28 Julie 1769 in Stellenbosch, is die een wat ons aandag verg. e-SAGI se notas lui: “Jacobus was 'n welgestelde boer van die plaas Vergenoegd aan die oewer van die Eersterivier , waar 'n mooi woonhuis, deur hom gebou, nog in besit van die FAUREs is. Hy was 'n ouderling van die NG Kerk, Stellenbosch. Sy plaas was 14 morg groot en was met 45 000 wynstokke beplant. Hy het ook koringlande bewerk.

Jacobus en Anna was die ouers van twee van die edelste en trouste leraars in diens van die NG.Kerk, nl. dr. Abraham FAURE en ds. PE FAURE”.

Notas oor dr. Abraham FAURE lees: “Abraham was die invloedrykste man in die kerk in sy tyd. In sy jong dae is hy deur die kerkvaders as die vurige jong Timotius beskryf. Hy het in Gosport (ligging onbekend) sy voorbereidende onderwys geniet. Vandaar is hy na Utrecht, Holland om in die teologie te studeer. In 1818 het het teruggekom en leraar van Graaff-Reinet geword. In dieselfde het hy 'n brief aan Graaf Bathurst (Staatsekretaris) geskryf. Daarin het hy voorgestel dat 'n seminarie vir die opleiding van predikante gestig word. In 1822 het hy ds. Fleck in die Kaap opgevolg. In 1824 het hy die eerste kerkie vir slawe in Stellenboschgeopen. Hy was 'n baie vername en bedrywige predikant en het by talle geleenthede as spreker of prediker opgetree.”

In 'n artikel in Die Voorligter van April 1983 het prof. PB van der Watt geskryf: "Sy invloed moet enersyds toegeskryf word aan die krag van sy persoonlikheid en andersyds aan sy veelsydige kontakte met die tyd waarin hy gelewe het. Kort van gestalte, met lewendige donker oë onder dik wenkbrone, was hy 'n vorse persoonlikheid. Hy het inderdaad so vertoon agter die moderatuurstafel van sy Kerk". In 1824 word hy skriba van die Sinode. Vanaf 1829 tot met sy aftrede het hy die betrekking van Aktuarius eervol vervul.

Volgens 'n artikel in Die Kerkbode van 25 Februarie 1959 oor die "Ontstaan van die Sondagskool" geskryf deur dr. HDA du Toit, meld hy: “0p Pinksterdag, 26 Mei 1844, het ds.Abraham FAURE, predikant van Kaapstad, die eerste Sondagskool waarvan ons weet, in die konsistorie opgerig. Ses maande ná die oprigting kon die Kerkraad aan die Ring rapporteer dat daar meer as 400 kinders in die Sondagskool is". In die Stellenbosch, Drie Eeue Gedenkboek, 1979, is 'n hele uiteensetting van die ontstaan van die Teologiese Kweekskool.

Dr. Abraham FAURE het sover terug as 1824 al 'n pleidooi vir 'n eie opleidingskool aan die Kaap gelewer. Hy het later allerweë bekend geraak as die "Vader van die Kweekskool.". Hy was predikant van die NG Kerk in Graaff-Reinet (1818-1822) en later ook in Kaapstad (1822-1867) asook een van die stigters van die "SA College". Volgens RTJ Lombard in Familia (1990, Vol 4) is sy herkoms (gemeet in die vierde voorgeslag) 43.75% Frans, 31.25% Hollands, 12.5% Duits en 12.5% Deens.

Abraham was predikant in Graaf-Reinet en Kaapstad asook die stigter van Die Kerkbode. Hy was ook die voorsitter van die bestuurskomitee wat die eerste amptelike pogings aangewend het wat op die stigting van die NG Sendingkerk in 1819 uitgeloop het.

Sy seun, dr. Hendrik Emanuel FAURE, gebore 17 Augustus.1828 was predikant in Pietermaritzburg en die gemeentse, St. Stephens, Kaapstad.

‘n Tweede seun, Hendrik Emanuel FAURE, gebore 15 Oktober.1804 het, soos twee van sy broers, ook vir predikant gestudeer, maar is tydens sy studiejare in Utrecht, Nederland, oorlede.

Die jongste broer (van 14 kinders) was Ds. Philip Eduard FAURE, gebore op 1 Desember 1811 in Stellenbosch en het op 7 Desember 1882 in Wynberg gesterf. Hy was predikant in Wynberg en volgens RTJ Lombard in Familia, (1990, Vol 4) is sy herkoms (gemeet in die vierde voorgeslag) 43.75% Frans, 31.25% Hollands, 12.5% Duits en 12.5% Deens. Hy het in Januarie1838 in Kaapstad met Anna Wilhelmina Maria, gebore CAMBRIER in omtrent 1815 te Vianen, Nederland, getrou.

‘n Bietjie verder in die lyn af was daar nog ‘n FAURE-predikant. Hy was die oudste seun, Jacobus Christiaan FAURE, (gebore 27 Junie 1819 en op 31 Julie 1839 in Kaapstad getroud met Johanna Henriëtte Knobel) se tweede oudste seun, Ds. Abraham FAURE. Hy is gebore op 23 Augustus 1847 en op 30 September 1873 met Magrieta Magdalena Pieterson getroud.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (5)

DIE SPELLING VAN VANNE

DEUR LUCAS RINKEN

Iets wat vir genealoë dikwels pynlik is, is die spel van vanne, veral omdat mense só gesteld daarop is oor hoe hul vanne presies gespel móét word.

Daar is allerhande stories wat aan die verskillende spellings gekoppel word -- die een spelling se mense was glo Nattes (die voormalige Nasionale Party) en die ander was glo Sappe (die voormalige Verenigde Party). Soms het die een spelling se mense glo aan hierdie kerk behoort en die ander spelling aan daardie kerk.

Nou wonder ek: watter van het die meeste verskillende spellings?

Dan praat ek nou nie van klein verskille soos met of sonder ‘n akuut nie, soos: Naudé versus Naude of Fouche versus Fouché. Daar is mense wat jou sal verkwalik as jy die akuut gebruik waar dit weggelaat moes word of weglaat waar dit moes wees. In die geval van Naudé word die stamvader aangegee as Jacob Naudé, seun van Philippe Naudé, dus met die akuut. Het dit later weggeval omdat dit te veel moeite was? In die geval van Fouche(é) word die stamvader ook aangegee as Fouché, maar sy vader was Bernard FOUCHER.

Een van die bekendste vanne in ons land is seker Van Wyk, of is dit Van Wijk of selfs Van Wijck. Selfs dit is klein verskilletjie.

Jy kry vanne met of sonder ‘n "s" aan die einde, soos Abraham en Abrahams, selfs Abrahamse, Abrahmse en Abrahamson. Ook Abraams. So ook Adam en Adams en Adamson. En Adriaan of Adriaans en Adriaanse. Selfs Adriaanz en Adriaanzen. Daar is ook Albert en Alberts of Albertse en Andrew en Andrews.

"F" of "ff"? Adendorf en Adendorff. Greef en Greeff. Groskopf en Grosskopff. Hoekom is die dorp in die Vrystaat se naam Boshof, maar die meeste mense met dié van is Boshoff? Wat van Hofman, Hoffman en Hoffmann?

Dit lei 'n mens na ander vanne met een “n” of twee - Ackerman of Ackermann. Anandale of Annandale. Ook een “l” of twee -- Nel en Nell. (My vrou se familie.)

Daar is vanne waar die klank dieselfde bly, maar die spelling verander, soos Agenbag, Agenbach of Aggenbach selfs Aggenbagh. Ook Ahlers en Allers. (Skoonma se familie.)

In Engels weer kry ‘n mens “IE”of “Y” -- Ainsley en Ainslie

In ander gevalle is patronieme oorgeneem om die kind se van aan te dui: Andersdatter of Andersdotter, Andersen, Anderson selfs Andersson, Jacobsen, Jacobson selfs Jacobsohn, Pietersz, Pietersen, Pieterson of Peterson. So ook Andriese, Andriessen en Andriesz.

In ander gevalle het die spelling volgens uitspraak verander.

• André GAUCH se nakomelinge het Gous geword;

• Jean MESNARD s’n het Minnaar geword;
  

• Daniel Hugot s’n het Hugo geword en

• Francois Retif s’n het Retief geword.

Ek mik nou na vanne wat heeltemal verander het. Die bekendste voorbeeld is seker dié van Guillaume le LIEVRE. SAG 3 stel dit so:

“De Haas” is ‘n letterlike vertaling van die Frans, “le Lievre”. Sy naam het aan die Kaap De Haas geword, maar soms het Le Lievre nog deurgeglip soos bv. in die opgawe van 1705”.

Ek kan my indink die ou Hollanders aan die Kaap het seker gesê: “Lievre, twak dis ‘n haas en jy is nou hier by ons de Haas”. Daar was ook ander met dié van wat wel van Nederland af gekom het.

Pretorius is nog ‘n voorbeeld. Dié verandering het plaasgevind voordat dié mense Kaap toe gekom het. Wessel Schout, was ‘n teologiese student in Leiden in 1636. Daar was dit mode onder die studente om mekaar op die Latynse ekwivalente van hul name te noem. Hy het so daarvan gehou dat hy sy naam verander het na Wesselius Praetorius en mettertyd het dit Pretorius geword. ("Praetorius is afgelei van die Latynse woord ‘Praetor’ wat vir die eerste keer in die ou Romeinse Ryk gebruik is om ‘n aanvoerder aan te dui." Uit: "PRETORIUS oor drie eeu" deur M.E. Pretorius)

Onthou ook dat die ou mense aan die Kaap grootliks ongeletterd was. My ouma, byvoorbeeld, het nooit skoolgegaan nie. Sy het net geleer om die Bybel te lees en om ‘n bietjie te kan skryf. Ek het nog van haar briewe sonder ‘n enkele hoofletter of leesteken. Hoe jou van gespel is, was dus hoe die predikant of skriba jou dit gehoor sê het wanneer daar gedoop, getrou of begrawe is.

Nou ‘n uitdaging aan enigeen: stuur aan my meer voorbeelde van verskillende spellings as wat in my eie van voorkom: ek het, REININGER, REINEGER, RENKE, RENEKE, RENECKE, RENNEKE, RENKEN, RENKIN, REINEKE, REYNECKE, RANKIN, RINKE, RINKIE, RINKEN.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (4)

DIE VROU WAT TWEE MANS AAN MOORD MOES AFSTAAN

DEUR LUCAS RINKEN

Magdalena Johanna (Lenie) de Wet, gebore "Zwartberg" op 30 Mei 1782 op Swellendam was inderdaad een van die martelare van haar tyd.

Sy het op 9 Augustus 1796 op Stellenbosch met Jan Christoffel Greyling, gebore 11 Maart 1778, getrou. Min is oor hom bekend. Die bietjie wat ‘n mens vind, is teenstrydig. SAG 2, (bladsy 543) verstrek die volgende: “Saam met landdros (Anders) Stockenström vermoor 31 Desember 1811”. Lees ‘n mens FA van Jaarsveld se “From Van Riebeeck to Vorster 1652 -- 1974”, kry ‘n mens die indruk dat dit in 1804 was. Die beste wat gevind is, was by die Stockenström webwerf by http://www.geocities.com/skildsoom/StockA.html. Daar word die moord soos volg beskryf:

“Op 27 Desember het kol. John Graham van Fintry vir Stockenström beveel om op Coerney by die res van die mag aan te sluit, waar kol. JG Cuyler (landdros van Uitenhage) in bevel was. Stokenström wat besef het dat dit die gebied benoorde die Suurberg aan aanvalle sou blootlê, het die saak met Graham gaan bespreek.

Teen sononder op 29 Desember 1811 het hy saam met 24 man uitgery. Sowat vyf uur later het hy ’n aantal Xhosa’s teëgekom. Hulle was van die Imidange-klan onder Kasa. Hulle het op Doringnek gestaan, die waterskeiding tussen die Wit- en Coerneyrivier op die Suurberg.

Stockenström het staatgemaak op sy gewildheid as vriend en weldoener van die koloniste en die inboorlinge. Hy het van sy perd afgeklim en die oorlogsparty ongewapen gaan ontmoet. Hy het ten minste ’n halfuur lank gepoog om Kasa te oorreed om sonder bloedvergieting na hul tuisland terug te keer. Toe hy teruggedraai het om op sy perd te klim, het die Imidange sy groep omsingel en hulle aangeval. Agt burgers en ’n tolk is doodgemaak. Vier is gewond, maar hulle het weggekom.

Hoe dit ookal sy, Magdalena de Wet se man is vermoor en sy moes alleen na hulle ses jong kinders, gebore tussen 1806 en 1812, omsien. Tydens die moord was sy sewe maande swanger. Haar jongste seun, Barend Christiaan, is op 8 Maart 1812 gebore. Met sy doop moes sy alleen voor die kansel staan.

Daarbenewens was haar tweede oudste seun, Petrus Jacobus, gebore 17 September 1801, blind, soos aangedui word in hul gesamentlike testament. Daarin is ‘n slaaf “present” aan hom bemaak om hom by te staan.

Daarna het Magdalena de Wet op 4 Julie 1814 te Graaff-Reinet met Pieter (Piet) Retief, die Voortrekkerleier getrou. Dis alombekend hoe hy op 6 Februarie 1838 saam met sy geselskap te kwaMatiwane in Natal vermoor is.

Piet Retief (links) was ‘n gerespekteerde leier en martelaar en niemand wil daaraan afbreek doen nie. Tog kry ‘n mens ‘n ander prentjie oor hom uit Henk de Wet boek “Familie de Wet -- 300 jaar”. Sy rustelose aard kom na vore uit die nie minder nie as 65 grondtransaksies wat hy aangegaan het. Hy en sy gesin het verskeie kere van woonplek verander. Hyself het dikwels van nering verander.

In Uitenhage was hy rantsoeneringsagent vir die leër. Hy was ook 'n meulenaar, 'n handelaar in graan en het begin met ‘n bakery en ‘n slaghuis. Intussen het hy as bou-aannemer opgetree. Met vandag se tegnologiese hulpmiddels sou dit seker nie te moeilik gewees het nie. In daardie dae moes dit vir Magdalena en hul 10 gesamentlike kinders baie moeilik gewees het.

Nie een van sy nerings was suksesvol nie. Hy is later gesekwestreer. Selfs sy spogplaas “Mooimeisiesfontein” met 6 000 wingerdstokke het onder die hammer gekom. Daarna het hy net £43/10/0 oorgehou.

Toe breek die Sesde Grensoorlog uit en Piet word as provinsiale veldkommandant aangestel. In die gevegte wat hierop gevolg het, was sy dapper stiefseuns aan die voorpunt. Jan Greyling is, nes sy vader, in ‘n hinderlaag vermoor.

Dit was nie die einde nie. Die moorde in Natal het Magdalena se familie nie vrygespring nie. Uiteindelik verloor sy altesame twee eggenotes, drie seuns (Jan en Abraham Greyling en Pieter Retief) asook haar skoonseun, Lucas Meyer.

Drie van haar kinders het klein gesterf, een dogter kon die geboorte van ‘n kind nie oorleef nie en ‘n tweede het as ‘n volwassene gesterf.

Uiteindelik het Magdalena na Potchefstroom verhuis waar die Volksraad in Junie 1852 haar ‘n maandelikse toelaag van 10 riksdalers aan haar toegeken het, weens “den armoedige toestand”. Dit was die enigste pensioen wat die Volksraad ooit toegeken het. Daar het sy as 70-jarige alleen as ‘n “eerwaardige deftige vrouw” geleef. Sy het haar inkomste aanvul deur onder meer fyngebak te verkoop.

Sy sterf in Potchefstroom op 31 Augustus 1855.

Voorwaar ‘n volksmoeder wat eer waardig is.

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (3)

DIE VLOEK OOR DIE DE WETS

DEUR LUCAS RINKEN

Daar word vertel dat ‘n reisiger met sy gesin op die plaas Boontjieskraal in die Caledon distrik, by ene Pieter Daniel de Wet, gebore 25 Mei 1861, wat op die plaas geboer het, aangeklop het. Die rivier was vol en die reisiger wou dit nie waag om deur te ry nie. Hy het gevra of hulle daar kon oornag. Om welke rede ookal, het Pieter de Wet geweier. Die reisiger moes noodgedwonge die vol rivier aandurf. Van sy kinders het in die poging verdrink.

Die reisiger het toe ‘n “vloek” oor die De Wets uigespreek, naamlik dat nie een van die manlike erfgename die voorreg sou hê om tot in hul oudag op die plaas te boer nie en voorts dat hulle aan onnatuurlike oorsake sou sterf.

• Pieter was die eerste “slagoffer” toe hy in sy Model T-Ford, ná ‘n kerkdiens, van ‘n lae brug afgery het en gesterf het.

• Sy oudste seun, Hendrik Christoffel (genoem Henry), gebore 21 April 1887, was die tweede "slagoffer". Hy het op 5 Desember 1945 op die plaas met ‘n dorsmasjien verongeluk.

• Laasgenoemde se enigste seun, Pieter Daniel, gebore 6 Oktober 1916 , was derde. Hy het op 29 Junie 1959 gesterf. Hy en sy seun het in ‘n ingevoerde linkerhandstuur Packard, in digte mis op die pad naby Boontjieskraal van agter teen ‘n vragmotor vasry. Dié seun, ook Hendrik Christoffel, gebore 17 Augustus 1945, is sleg in die ongeluk beseer. Hy het sy skouerbeen gebreek. Daarna was hy betrokke by verskeie ander ongelukke.

• In 1971 was Hendrik Christoffel die vierde een aan die beurt.
  Sy BMW het teen ‘n berg afgerol. Hy is ernstig beseer. Hy het die hele nag hulpeloos gelê voordat iemand hom gevind het. Hy was lank bewusteloos. Hoewel hy herstel het, was hy daarna ‘n invalide. Hy het ‘n bestuurder gekry om sy motor te bestuur. By geleentheid kon hy die versoeking om sy nuwe BMW te bestuur nie weerstaan nie. Op dieselfde pad waar sy vader en oupa gesterf het, het hy op 24 Junie 1972 in ‘n botsing met ‘n ander motor gesterf.

Só het die laaste manlike erfgenaam, ongetroud, gesterf. Sy oudste suster, Doreza Helena Marie de WET, gebore 19 Julie 1947, en getroud met Uwe KERSANT, het die plaas geërf. Dit is blykbaar vandag nog ‘n spogplaas.

Was dit alles toevallig of die gevolge van die “vloek”?

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (2)

DIE ABC VAN FREDERIK WILLEM

DEUR LUCAS RINKEN

Op 2 Julie 1741 word aan die Kaap gedoop Frederik Willem ALLEMAN, seun van Rudolph Siegfried ALLEMAN en Johanna Jacoba COETZER. Maar net voor hom en skynbaar met geen familie verbintenis nie, word op 8 April 1735 in Kaapstad gedoop Frederik Willem BUITENDAG, seun van Carl Dietrich BUITENDACH en Catharina VALK en dis laasgenoemde wat meer ons aandag verg. Hy trou op 8 Junie 1766 te Drakenstein met Johanna Wilhelmina KNOETZEN en hul eerste seun word ook Frederik Willem gedoop op 6 April 1777.

Hul tweede seun, Gerrit, gebore 23 Mei 1782 trou in 1807 met Elizabeth Catharina VILJOEN en hul tweede kind word op 23 September 1810 te Graaff-Reinet ook Frederik Willem gedoop. Hy trou op 7 April 1834 te Cradock met Jannetje Willemina Elizabeth Catrina du PLOOY en hulle voeg haar pa se naam by om hul seun die name Frederik Willem Jacobus te gee.

Maar ons stel meer belang in dié seun se suster, Elizabeth Catharina Jacoba Johanna BUITENDAG wie in 1859 te Reddersburg trou met Jacobus Erasmus COETZER en die name Frederik Willem word aan hul seun gegee. Hy is gebore op 21 September 1860 en trou in 1903 te Aliwal Noord met Anna Cecilia FOUCHE. Hulle dogter, Hendrina Cornelia, gebore te Reddesburg op 3 Junie 1904 trou op 11 April 1927 te Reddersburg met Johannes de Klerk en so word hul seun, Frederik Willem de KLERK, gebore op 18 Maart 1936.

Hy is natuurlik niemand anders as oud-President FW de KLERK nie!

ALLEMAN, BUITENDACH/BUITENDAG, COETZER en laastens de KLERK om ons ABC te voltooi!

INTERESSANTHEDE UIT DIE e-SAGI (1)

Lucas Rinken sal van hierdie maand af gereeld ‘n artikel lewer oor interessanthede uit die e-SAGI-databasis. Lucas is die drykrag agter die databasis. Die eerste artikel gaan oor:

CHRISTIAAN ROEDOLF/RUDOLF/RUDOLPH

Min voornaamkombinasies in Suid-Afrika is seker meer bekend as dié van die beroemde en geliefde generaal.

Generaal Christiaan Rudolf de WET (links) is gebore te “Leeukop”, Smithfield op 7 Oktober 1854 en op op 3 Desember 1854 in Smithfield gedoop Hy is op 3 Februarie 1922 oorlede te “Klipfontein”, Dewetsdorp en is aan die voet van die Vrouemonument in Bloemfontein begrawe.

Waar kom hierdie voornaamkombinasie vandaan?

Sy vader, Jacobus Ignatius, gebore 13 Julie 1823, was die 9de kind van Johannes Marthinus de WET en Elisabeth Johanna OPPERMAN wie hul tweede seun na haar vader, Christiaan Rudolf OPPERMAN, gebore 2 Junie 1755, vernoem het. Hul eerste seun Johannes Marthinus is gebore op 24 November 1806, maar is jonk oorlede met die gevolg dat Jacobus Ignatius sy vierde seun na sy “ouboet” vernoem het.

Christiaan Rudolf OPPERMAN se vader was Godlieb Rudolphus OPPERMAN en dié se pa was Gotlieb Christiaan OPPERMAN.

Daar is toe afgesien van die naamgewingpatroon waar die tweede seun na die moeder se vader (Daniel BOCKELENBERG) vernoem moes word. ‘n Kombinasie van sy vader se tweede naam en ‘n verkorting van sy eie naam is deur Godlieb Rudolphus gebruik -- Christiaan Rudolph.

Interessant is dat sy suster hom egter voorgespring het. Sy was Anna Maria OPPERMAN, gedoop 7 Maart 1734 en op 10 Oktober 1751 getroud met Christiaan LIEBENBERG, gedoop 20 September 1728 en eerste kind van stamvader Christiaan LIEBENBERG. Dus nog ‘n bron vir die insluiting van Christiaan. Hul eerste seun, Christiaan Rudolph LIEBENBERG, gedoop 29 Maart 1755, het dus hiedie name gekry voor die OPPER-MANS. Hy is op 11 Mei 1788 getroud met Maria Magdalena BURGER en hul eerste seun, gedoop 5 Julie 1789, kry ook die name. Hy is seker vroeg dood, want hul tweede seun, gebore na ‘n dogter (dus die derde kind), was ook Christiaan Rudolph, gedoop 24 Junie 1792.

Ons databasis bevat nie minder nie as 139 persone waar hierdie kombinasies voorkom. Die vanne sluit in: BREEDT, BÜHRMAN, DE WET (insluitend een vrou), DRY, ERASMUS, GEEL, HARTMAN, HENNING, JANSE VAN VUUREN, LIEBENBERG, LOMBARD, MARÉ, MARITZ, NAUDÉ, OOSTHUIZEN, OPPERMAN, PIETERS, PRETORIUS, ROETS, ROOS, SNYMAN, THIRION, VAN DEN BERG, VAN DER WESTHUIZEN, en VAN GREUNING (GREUNEN).

Ons verneem graag van ander vanne waar dit ook voorkom. (Foto: www.sahistory.org.za)